SINAVIN SON HAFTA KURALLARI

Sınav kaygısı ve ona bağlı olarak ortaya çıkan olumsuz sınav stresi, çok sayıda bileşeni olan bir psikolojik ve fizyolojik durum olarak karşımıza çıkmaktadır.

Öğrencilerin sınavlara hazırlanmaya başladığı günlerde aslında olumlu seyreden bu stresi; aileler, eğitim kurumları ve yakın çevreleri de eş zamanlı olarak yaşamakta ve kısa süre içerisinde olumlu stresi, olumsuz strese dönüştürmektedirler.

Özellikle ailelerin yaşadığı kaygı, kontrol odağı kendileri olmamalarından dolayı, kontrolsüz stresi de beraberinde getirmektedir.

Peki sınavın yaklaştığı bu günlerde, sınav psikolojisinin doğal paydaşları olan aileler ve öğrenciler nelere dikkat etmeli ve neler yapmalılar? Şimdi biraz da buna bakalım.

AİLELER NELERE DİKKAT ETMELİ?

– Bugünlerde çocuğun sıra dışı bir şekilde ortaya çıkan olumsuz davranış ve sözlerinden dolayı onu yargılamayınız. Bunların sınav kaygısı ile ortaya çıktığını ve geçici olduğunu düşününüz.

– Çocuğu çevredeki olumsuzluklara karşı koruyunuz. Onu kendisine olumsuz enerji veren kişi ve olaylardan uzaklaştırınız.

– Çocuğunuzu yakın çevrenizin meraklı ve değerlendirici sorularından koruyunuz. Bu tür değerlendirme ve sorular onda öfke ve olumsuz strese yol açabilir.

– Özellikle son hafta kendinizi öğrenci velisi psikolojisinden kurtarıp, sadece anne-baba olduğunuzu hissediniz. Bu durum çocuğunuzla olan iletişimizin samimi ve sıcak olmasını sağlayacaktır.

– Çocuğunuzun karakter özelliğine göre davranınız. Unutmayınız ki; dışa dönük çocukların, etrafındakilere güven duyduğunda ve kendisine güvenildiğine inandığında özgüvenleri artar. Oysa içe dönük karakterdeki çocukların, sadece her şey kendi kontrolünde olduğu sürece özgüvenleri yüksek olur. Bu nedenle içe dönük çocuklara söylenen “sen başarırsın” sözü her zaman onları motive ederken, bu söz dışa dönük çocukları beklenti baskısı altına sokabilmektedir.

– Çocuğunuzun tepkisel bir tutumla okulunu, dershanesini ve öğretmenlerini suçlaması halinde ona destek vermeyiniz. Çünkü bu destek onun olumsuz algısını pekiştirir, akademik özgüvenini azaltır.

– Çocuğunuz sınav anında bir sağlık sorunu ya da başka bir aksilik yaşayabileceğini sıklıkla dile getirmeye başlarsa; sakın ha! Bunların olmayacağını anlatmaya çalışarak zaman kaybetmeyiniz. Çünkü ikna olmaz. Bu gibi durumlarda yapmanız gereken şey, aksilikler olsa da bunların başarısını engelleyemeyeceğini ona kabul ettirmektir.

– Çocuğunuz size sıklıkla, başarısız olacağını söylemeye başlarsa, sakın ha! Ona “Canın sağolsun seneye daha iyi bir dershaneye göndeririz” gibi teskin edici sözler söylemeyiniz. Çünkü bu tür sözler ona, başarısız olacağını sizin de görüp kabul ettiğinizi düşündürür. Böyle bir durumda; çalışmalarının karşılığını alacağını söyleyip, hemen konuyu değiştirmeniz yararlı olacaktır.

– Eğer çocuğunuz bugünlerde hedefini geriletir ve küçültürse, bunun üzerindeki beklentiyi azaltmak amacıyla yapılmış olan bir savunmacı kötümserlik tepkisi olduğunu unutmayınız.

– Çocuğunuz içe dönük bir karakterde ise, sınav yaklaştıkça yalnız kalmayı tercih ederken, dışa dönük karakterde ise aile üyeleri ile daha çok vakit geçirmeyi tercih edecektir.

– Çocuğunuza sınav ile ilgili uyarılarda bulunmak ve görüş bildirmek istiyorsanız, bunu sınavdan üç gün önce yapınız ve bir daha bu uyarıları tekrar etmeyiniz. Çünkü bu tür uyarılar çocukta aşırı düzeyde strese yol açmaktadır.

– Çocuğunuza sıklıkla ve yersiz bir şekilde “sana güveniyorum”demeyiniz. Araştırmalar ortaya koymuştur ki, aşırı ve sıklıkla dile getirilen güven telkinleri olumsuz sonuç doğurmaktadır.

– Çocuğunuzun okumak istediği üniversite, gitmek istediği şehir ve hedefi hakkında şimdiden tartışmaya girmeyiniz. Sınav sonuçları gelince onu ikna etmeniz daha kolay olacaktır.

– Sınav günü çocuğunuzun kıyafetine, saçına ve davranışlarına karışmayınız. Çatışma, öfke ve kin tek başına dahi çocuğunuzun sınavı kazanamamasına neden olabilir.

– Onun sınav sonrası planlarına müdahale etmeyiniz. Sınav sonuçlarını televizyondan sizinle birlikte öğrenmek istemiyorsa bunu hoşgörünüz.

– Sınav sabahı panik, yüksek ses tonlu ve aceleci tavır içerisine girmeyiniz. Bu panik havası çocuğunuzun da panik olmasına yol açabilir.

– Sınav sabahı çocuğunuza sıkı kahvaltı ısrarında bulunmayınız.

– Anne-babalar unutmayınız ki, büyük öğünlerin ardından genellikle bir odaklanma zorluğu ve uyuşukluk dönemi gelir.

– Sınav öncesi çocuğunuzun ilgili uzman hekimlerin önerdiği miktardan fazla şeker almasını önleyiniz. Çünkü bu konuda yapılan bilimsel çalışmalar, aşırı şekerin hem insülin dalgalanmasına yol açıp zihinsel odaklanmayı zayıflattığını, hem de basit karbonhidratların beynimizdeki serotonini artırarak bizi zihinsel olarak miskin hale getirdiğini ortaya koymuştur.

– Sınav sabahı çıkabilecek aksilikler karşısında sakin ve güven verici olunuz. Sınava giderken, arabanız arıza yapsa da, sabah garaj girişinize bir araba park etmiş olsa da, yoğun trafik sıkışıklığı yaşasanız da, çocuğunuz sınav giriş belgesini evde unutsa da sakin olunuz. Unutmayınız ki kötü psikoloji bulaşıcıdır.

– Anne ve babadan hangisi daha az stresli ise çocukla daha çok o konuşmalı. Unutmayınız ki, stres ve kaygı öncelikle sesteki titreme ve bozulmadan kendisini belli eder. Siz korkuyorsanız ve çocuk bunu fark ederse o daha da korkar.

– Çok gergin iseniz, çocuğunuzu sınava taksi ile götürünüz.

– Her türlü olumsuzluk ve aksiliğe karşı “bunda da bir hayır var” demeyi unutmayınız. Bu sizi ve çocuğunuzu rahatlatacaktır.

– Çocuğunuz sınava yalnız gitmek istiyorsa bırakın gitsin. Ama siz yine de ondan bağımsız olarak sınava gireceği okula yakın bir yerlerde bulunmayı ihmal etmeyiniz.

Her anne-baba çocuğunun başarılı olmasını ister. Her çocuk başarısız olsa da sevilmek ister.

ÖĞRENCİLER NELERE DİKKAT ETMELİ?

– Son hafta zihinsel bir refleks olarak gerçek sınava yönelik yüksek düzeyli bir odaklanma gerçekleşeceğinden, bu dönemde girdiğiniz deneme sınavlarında alacağınız sonuç gerçek sınavın göstergesi olamaz. Bu tür bir olumsuz sınav sonucuna bakarak moralinizi bozmayınız.

– Sınava bir hafta kala, her geçen gün stresinizde ortaya çıkabilecek artışı normal görünüz ve unutmayınız ki, sınav başladığı anda, bu stres küçülerek sadece okuduğunuz soruyu çözmeye yönelik basit ve seviyeli bir strese kendiliğinden dönüşecektir.

– Son haftaya girdiğinizde bütün öğrencilerde görülen “bilgilerimi unuttum, aklımda hiçbir şey kalmadı” hissi, geçici nitelikte olup, olumsuz sınav stresinin etkisiyle ortaya çıkmakta ve böyle bir durumda bilgilerinizin unutulup unutulmadığını, soru çözerek değil de, konulara göz atarak kontrol ediniz. Bu yöntemle, bilgileri gördükçe hatırladığınıza tanık olacaksınız.

– Motivasyon ve konsantrasyonunuzu bozacak olan kişi, olay, yaşantı ve ortamlardan uzak durunuz. Unutmayınız ki, başarının yolu kendinizi iyi tanımaktan geçer.

– Son hafta, sınavda uygulayacağınız kuralları zihninizden defalarca geçiriniz ve defalarca kendinizi gerçek sınav ortamında hayal ediniz.

– Sınav olacağınız okulu önceden görünüz ve hangi yolu kullanarak okula gideceğinizi saptayınız, ama asla sınava gireceğiniz okulda önceden gidip bir test çözmeye kalkışmayınız. Olası bir terslik, bu psikolojinin sınav anına yansımasına neden olacaktır.

– Son hafta sizi sınav atmosferinden uzaklaştıracak olan, piknik ve gezi gibi programlara katılmayınız.

– Sınavda ne giyeceğinizi bir gün önceden değil, iki gün önceden belirleyiniz. Çünkü sınav akşamı olumsuz stresin etkisi ile kıyafet seçme zorluğu yaşayabilirsiniz. Bu da uykunuzu engelleyebilir. Kıyafetinizi, rahat ve kendinize yakıştığını düşündüğünüz şeylerden seçiniz.

– Son hafta soğuk algınlıklarına karşı önlem alınız. Çünkü soğuk algınlığı nefes alma sisteminizi bozar, enerjimizi düşürür ve sağlıklı bir şekilde düşünce üretmemizi engeller.

– Sınavdan bir gün önce çevrenizle az iletişim kurunuz. Çünkü yüksek düzeydeki uyarıcı ortamlar hem konsantrasyonunuzu bozar hem de sizi sınavdan uzaklaştırır ve uyumanıza engel olur.

– Gıda zehirlenmelerine karşı son iki gün dışarıda yemek yemeyiniz ya da çok güvenli yerleri seçiniz.

– Sınava gireceğiniz güne kadar her gün aynı saatte yatıp, aynı saatte kalkınız.

– Unutmayınız ki, yatma saatindeki düzensizlik, kalkma saatindeki düzensizlikten daha çok zihinsel performansınızı düşürmektedir.

– Sınavdan bir gün önce çay, kola, kahve gibi uyarıcıları almayınız. Uyku tutmayabilir.

– Sınavdan bir gün önce cep telefonunuzu kapatınız. Sosyal medyadan uzak durunuz. Aksi halde konsantrasyonunuz bozulabilir.

– Sınav sabahı kahvaltı geleneğinizi, kahvaltıda yediklerinizin türünü ve miktarını değiştirmeyiniz. Kafein içeren içecekleri (çay, kola, kahve) ya almayınız ya da az alınız.

– Sınav sabahı kalkınca, aceleci, panik ve hızlı hareket etmeyiniz.

– Sınav benim için bugün olabilecek bütün olumsuzluklardan daha önemli anlayışınızı koruyunuz.

– Çevrenizdeki ve sosyal ortamdaki davranış ve olayları önemsemeyiniz, onları daima geri plana atınız.

– Yolda, okul bahçesinde ve sınav salonunda hiç kimseyle ahbap olup derin içerikli sohbetlere dalmayınız.

– Rakip takıntısı yaşıyorsanız, okul bahçesine geç gidiniz. Bazı öğrenciler okul bahçesindekileri süzerek, kendince çalışkan ve başarılı öğrencileri saptayıp morallerini bozarlar. Eğer siz de böyleyseniz, okula yakın bir sokakta oyalanıp, herkes içeriye alınınca salona gidiniz.

– Okul bahçesindeki grupların sohbetlerinden uzak durunuz. Çünkü her okulun bahçesinde “bu yıl çok paragraf sorusu gelecekmiş”, “sorular sızdırılmış”, “soruları bilim kurulu hazırlamış” gibi davranış bozukluğu görüntüsü veren ve asılsız haberleri dile getirenler olacaktır. Bunlara itibar etmeyiniz.

SINAV BAŞLAYINCA

– Salon görevlisi ile asla gergin diyaloğa girmeyiniz. Unutmayınız ki; öfke, kin ve nefret algılamayı durdurur.

– Her kuralı hoş görünüz, kural ve anlayışlara karşı isyan etmeyiniz.

– Sınav başlayınca, kitapçığı acele ve panik halde açıp soruları hızla çözmeye başlamayınız, aksi halde zihin kontrolünüzü kaybeder ve dikkatinizi dağıtırsınız.

– Olumsuz stresi, olumlu stres seviyesine çekmek için mutlaka sınava en kolay sorulardan başlamalısınız.

– Turlama tekniği kullanarak öncelikle rahat çözdüğünüz sorulara sonra da zorlandığınız sorulara bakmalısınız.

– Optik forma işaretleme yaparken kaydırma olasılığına karşı ara ara kontroller yapmayı unutmamalısınız.

– İşlem hatası yapmamak için, bütün işlemleri yazarak yapmalısınız.

– Soruların olumlu ya da olumsuz yönlendirmelerini yanlış okuyorsanız “değildir”, “hangisidir” gibi son vurguları seçeneklerin yanına yatay olarak yazınız. Her seçeneği okurken bu vurguları göreceğinizden asla yanlış okumayacaksınızdır.

– Sınavın sonunda zamanınız kalırsa, doğruluğundan şüphelendiğiniz sorulara değil, boş bıraktıklarınıza bakınız. Çünkü doğruluğundan şüphelendiğiniz soruları ikinci incelemede önyargılı değerlendirip, doğru olan seçeneği silip yanlış olan seçeneği işaretlemeniz mümkün olmaktadır.

– Sınavdan sonra aileniz ile birlikte televizyondan soruların çözümünü izlemek sizde strese yol açıyorsa, sınav sonuçlarını ertesi gün yazılı basından öğreniniz.

Her anne-baba çocuğunu başarılı olsa da olmasa da koşulsuz sever. Her çocuk ailesinin bu sevgisine layık olmak ister.

Süleyman BELEDİOĞLU

Eğitimci-Yazar, TV Programcısı

www.bonushoca.com

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir