SBS SORULARI VE ÇALIŞMA YÖNTEMLERİ

OKS, bugüne kadar sadece ilköğretim sekizinci sınıflara yapılmaktaydı. Bu sınavda, kavramları kullanabilme, olay ve durumlardan çıkarımlar elde edebilme ve de bilgileri yorumlama soruları sorulmaktaydı.

OKS’de 100 soru soruluyor ve 120 dakikada bunların yanıtlanması isteniyordu.

SBS diye adlandırılan ve bu yıl ilköğretim 6. ve 7. sınıflara uygulanacak olan sınavda da aynı tür soruların sorulacağı ve öğrencinin yorumlama ve kavrama düzeyinin ölçüleceği, yetkililerce açıklandı.

Peki, bu SBS, öğrenci ve veliler açısından hangi bilinmeyenleri kendi içerisinde taşımaktadır. İşte öncelikle bunların belirlenip, çözüm önerilerinin ortaya konulması gerekir.

SBS’nin Kendi İçinde Taşadığı Problemler:

I. Özellikle altıncı sınıf öğrencileri bilgileri akılda tutma, onları ezberleme özelliğine sahiptir. İşte bu öğrencilerin her gördüğünü akıllarına yazma özelliklerini, nasıl yorumlama ve verilenden başka bilgiler çıkarabilmeye dönüştürebiliriz? Bu çok zor olan uygulamada, özellikle öğretmene birebir iş düşmekte ve öğretmenin de, hem bu eğitimi verebilecek düzeyde olması, hem de bu tarz bir zor eğitimi başarıya ulaştırma konusunda kararlı olması gerekir.

II. 6. ve 7. sınıflara tanınacak olan süreler ne kadar olacaktır? 6. sınıflar, bilgiyi kullanma ezberleme özelliğine daha yatkın olduğu için yorum sorularında çok zaman kaybedeceklerdir.

Bu nedenle de 6. sınıf öğrencilerine tanınan sürenin az olmaması gerekir. Ancak sürenin uzaması durumunda da (örneğin 120 dakika) yine bu öğrencilerin yaşları itibarıyla çabuk sıkılıp, sadece bu nedenden gerçek başarılarını ortaya koyamamaları gibi bir sonuçla karşılaşmalarına yol açabilir.

Buradaki önerimiz 6. sınıflara 60 soru sorup, 90 dakika tanınmasıdır.

Bu oranlama 7. sınıflar için de yapılmalı ve 75 soruya 100 dakika süre verilmelidir.

III. Öğretmen yetiştiren fakültelerden mezun olan ve öğretmen olarak atanan bölümleri bitiren, genç öğretmenlerimizin, gerek Milli Eğitim Bakanlığı bünyesindeki devlet okullarında, gerekse özel okullarda ve gerekse de dersanelerde görev yapmakta oldukları düşünülecek olursa, bu öğretmenlerimizin, yorum, açılım, kavrama eğitimini tam olarak vermeyecekleri ve bu durumun ülke geneli bir durum olduğu dikkate alınmalıdır.

Yani yorum sorusu soruyorsunuz ama, öğrenci Türkiye’deki eğitim kurumlarının büyük bir kısmında bu eğitimi sağlıklı olarak alamıyor. İşte bunun yetkililerce mutlaka göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

SBS’YE NASIL ÇALIŞMALISINIZ?

Tarih

Şimdi bir tarih konusunu ele alalım ve öğrencinin buna nasılçalışacağına bir bakalım.

Örnek Konu:

“II. Mahmut taht’a çıkınca ilk iş olarak ülkedeki, âyan denilen derebeylerini sened-î ittifak ile merkeze bağladı.

Ülkede ilk kez nüfus sayımı yaptırdı, kılık ve kıyafet alanında düzenlemelere gitti, devlet memurlarına fes, ceket ve pantolon giyme zorunluluğu getirdi.

Devlet memurlarına yabancı devlet kumaşından elbise giyimini yasakladı …”

Bu paragrafta öğrencinin üzerinde düşünmesi ve neden, amaç, sonuç ne olabilir? gibi soruları sorması ve kavramları saptaması gerekir.

Bunlar;

– Ayan nedir?

– Derebeyi nedir?

– Sened-î İttifak nedir?

– Nüfus sayımı ne işe yarar, neden yapılır?

– Neden kıyafeti değiştirmiş olabilir?

– Yabancı kumaşına getirilen yasak nedendir?

Bir öğrencinin yukarıdaki paragrafı okurken, bu kavram ve durumların altını çizmesi, ona ek bir zaman ihtiyacı yaratmaz. Hatta okurken bu kavramları düşünmesi dahi çoğu zaman yetebilir.

Ancak sağlıklı olan, öğrencinin bir paragrafı okuyunca, o paragrafta geçen kavram ve durumları (durumdan kastımız, örneğin yabancı devlet kumaşına getirilen yasak) araştırıp, onların nedenleri, amaçları ve sonuçları üzerinde düşünce üretmesidir.

Örneğin “ayan” kavramını araştırıp üzerinde yorum ve açılım çalışması yapalım.

Ayan: Ülkedeki ileri gelen, nüfuzlu, zengin ve yönetime söz geçirebilen etkili bir kesimdir. Devletin söz geçirmekte zorlandığı bir kesimdir.

Şimdi bu tanımı yorumlayalım:

Bu durumda ayanlar devlet içinde bir güç olup, devletin otoritesini zayıflatmaktadırlar.

Padişah bunlardan rahatsızdır.

Diğer kavramların da bu şekilde yorumlanması ve üzerinde çalışılması gerekir.

Yani öğrenci okuyup geçmemeli. 5 dakikada okuduğunu en az 30 dakika yorumlama ve açılım yapma çalışması ile desteklemelidir.

Sosyal Bilgilerdeki Coğrafya ve diğer bölümler de böyledir.

Coğrafya

Sorular Coğrafyadaki temel kavramlar ve coğrafi olayların yorumlanması şeklinde sorulur.

Örnek Konu

“Bir ülkenin coğrafi konumu, ekonomik gücü, nüfusu, nüfus yapısı gibi özellikleri o ülkenin diğer ülkeler karşısında önemini arttırdığı gibi dünya siyasetinde de söz sahibi olmasını sağlar. …”

Bu paragrafta öğrencinin üzerinde düşünmesi gereken kavramlar ve durumlar şunlardır:

– Coğrafi konum nedir?

– Ekonomik güç nedir?

– Nüfus nedir?

– Nüfus yapısı nedir?

– Dünya siyasetinde söz sahibi olmak nedir?

İşte öğrenci yukarıdaki paragrafı okuyunca, o paragrafın içindeki, bu kavramları irdelemeye ve onlardan çeşitli anlam ve sonuçlar çıkarmaya çalışmalıdır.

Bu çalışma, onun yorumlama ve algılama gücünü artıracaktır. Sınavda ise (SBS ve OKS’de) sorular bu tür sorulmaktadır.

Ama, okunup geçilen, ya da okuyup okuduğunu kalıp halinde aklında tutan öğrencinin yaptığı bu çalışma, SBS ve OKS çalışması değildir.

Şimdi tarihten verdiğimiz paragrafı bir bilgi sorusu bir de yorum sorusu haline getirelim.

SBS SORU TÜRLERİ

Bilgi Sorusu (Tarih):

Soru 1)

Devlet memurlarına yabancı devlet kumaşından elbise giyilmesini hangi padişah yasaklamıştır?

A) II. Abdülhamit

B) Fatih Sultan Mehmet

C) II. MAHMUT

D) Abdülmecit

Bu bilgi sorusu olduğu için ne SBS’de ne de OKS’de bu tür bir soru sorulabilir.

Bu soruyu yorum sorusuna dönüştürelim.

Soru 2)

II. Mahmut devlet memurlarına yabancı devlet kumaşından elbise giyilmesini yasaklamakla aşağıdakilerden hangisini amaçlamıştır?

A) Yabancı düşmanlığını arttırmak

B) Yabancı kumaşlarının kötü olduğunu ispatlamak

C) YERLİ KUMAŞLARIN SATIŞINI SAĞLAMAK

D) El tezgahlarını kapatmak

Buradaki Soru 1 ezber sorusu, Soru 2 yorumlama sorusudur. SBS ve OKS’de gelen sorular Soru 2 tarzındadır.

Soru 2’yi yanıtlayabilmek için, bir öğrencinin II. Mahmud’un “Yabancı devlet kumaşından elbise giyilmesini yasakladığını” bilmesi gerekmez. Bu zaten soru paragrafında verilmiş. Bunun neden yapıldığını, amacının ne olduğunu düşünerek yorumlama çalışması yapması gerekir.

FEN BİLGİSİ

Fen Bilgisi soruları, Fen Bilgisindeki temel kavramları bilme ve bu kavramları kullanabilme becerisini ölçen yorum ve algılama sorularıdır.

Örnek Konu:

“Endositoz; Dış ortamdaki büyük bir molekülün hücre zarında oluşan bir uzantı veya cep yardımı ile sitoplazmaya geçmesidir.”

Bu tanımdaki kavramlar:

– Dış ortam nedir?

– Büyük molekül nedir?

– Hücre zarı nedir?

– Hücre zarında oluşan uzantı

– Hücre zarında oluşan cep

– Sitoplazma

Bu paragrafın, öğrenci tarafından öğrenilebilmesi için bu kavramların ne olduğunun düşünülmesi ve bunların alt açılımlarının yapılması gerekir.

Örnek:

Öğrencinin hücre zarında oluşan uzantının neden oluştuğunu araştırması ve bunun besini içeriye almak için oluştuğunu bulması gerekir.

Yoksa yukarıdaki tanımı düz bir şekilde ezberlerse bu çalışma, onun yorum gücünü geliştirmez ve soruları doğru yanıtlamasına yardımcı olmaz.

Şimdi Fen Bilgisi dersinden bir bilgi sorusu bir de yorum sorusu örneği verelim.

Soru 1)

Aşağıdakilerden hangisi bir endositoz olayı değildir?

A) Büyük moleküllü sıvı besinlerin hücre içine alınması

B) Büyük moleküllü katı besinlerin hücre içine alınması

C) Büyük moleküllü besinlerin hücre dışına atılması

D) Büyük moleküllü besinlerin cep ya da uzantı yardımıyla hücre içine alınması

Görüldüğü gibi bu soru bir ezber ve bilgi sorusu niteliğini taşımaktadır.

Soru 2)

Proteinler aminoasitlerden oluşan büyük yapılı moleküllerdir.

Protein gibi büyük yapılı besinlerin hücre içine alınması esnasında hücre zarı üzerinde cep ya da uzantılar oluşur. Bu cep ya da uzantı yardımı ile besin sitoplazmaya geçer. Bu olaya endositoz denir.

Aşağıdakilerden hangisi endositoz ile ilgili değildir?

A) Hücre zarı esnek bir yapıya sahiptir.

B) Proteinin hücre içine alınması için hücre zarı üzerinde cep ya da uzantı oluşması gerekir.

C) Besinin sindirilmesi için sitoplazmaya geçmesi gerekir.

D) PROTEİN GİBİ BÜYÜK YAPILI BESİNLERİN HÜCRE DIŞINA ATILMASI

Bu soruda A, B ve C seçenekleri endositoz ile ilgilidir. Oysa D seçeneği ekzositoz ile ilgilidir. Öğrenci birbirine benzeyen ve zıt olan kavramları yan yana öğrenmelidir.

Sonuç olarak Soru 1 bilgi sorusu olup, bu SBS ve OKS’de sorulmayacaktır.

Soru 2 yorum sorusu olup, SBS ve OKS’de bu tür sorular gelecektir

Sevgili öğrencilerim ve değerli velilerimiz, önümüzdeki hafta Matematik, Türkçe ve İngilizce soruları ile ilgili soru yapıları ve çalışma yöntemleri hakkında bilgi verilecektir.

SÜLEYMAN BELEDİOĞLU

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir