ÖĞRENMEDE ORTAM ETKİSİ

“yatarak çalışan, yatarak daha iyi hatırlar.” Bu öğrenme ilkesi, öğrenme esnasında doğru duruşun, hatırlamayı kolaylaştırıcı etkisini açıkça ifade ediyor.

“Yatarak çalışan, yatarak daha iyi hatırlar” ilkesine dikkat ediniz! Sizce burada bir sorun var mı? Elbette ki var. Çünkü bilgileri hatırlama ortamında, yani sınav ortamında yatma gibi bir şansınız olmayacağına göre, burada ciddi bir sorun var demektir.

Öğrenme esnasında, yatarak ya da ayakta dolaşarak yaptığınız çalışmalar, masaya oturup hatırlama esnasında size zorluk çıkarabilmektedir.

Öğrenmede ortam etkisi; ne öğrendiğiniz veya nasıl öğrendiğinizden çok “nerede” öğrendiğiniz ile ilgili olan bir durumdur.

Öğrenmede ortam etkisi kısaca şöyle özetlenebilir; “belirli bir yerde bir şeyi öğrenirseniz, onu orada farklı bir yerden daha hızlı hatırlarsınız.”

Peki bu neden böyledir? Çünkü, zihnimiz bilgiyi çevredeki diğer objelerle birlikte kaydeder. Hatırlama esnasında da bilgilerin dışındaki diğer objeler ve yaşantılar da beyin tarafından ipucu olarak kullanılır. Bu da hem hatırlamayı hızlandırır hem de kaliteli ve tam olarak hatırlamanın gerçekleşmesini sağlar.

Öğrenciler üzerinde yapılan öğrenmede ortam etkisi amaçlı bir araştırmada, öğrencilerin ders dinledikleri sınıfta sınav olmaları halinde, daha iyi hatırladıkları gözlemlenmiştir. Hatta başka ortamlarda sınava giren öğrencilerin, kendi sınıflarını hayal etmeleri halinde dahi hatırlamaları bu durumdan olumlu etkilenmiştir.

Yapılan çalışmalar, öğrencilerin konu ile ortamı ve orada yaşananları bağdaştırmaya çalışmaları halinde daha iyi sonuç alındığını göstermiştir. Bu tür bir hatırlamayı bilinçli olarak yapmayıp, bunu bilinç altına bırakmak ise daha az yararlı bir yöntem olarak saptanmıştır.

Öğrencilere önerimiz; sınav anında bir bilgiyi hatırlamakta zorlanmaları halinde, o konunun anlatıldığı dersi hatırlamaya çalışmaları ve oradan başlayarak tümdengelim yöntemi ile hatırlamaya çalışmalarıdır.

Diğer yandan yapılan araştırmalar, konuların farklı odalarda (ortamlarda) çalışılmasının, ortamsal ipuçlarına çeşitlilik kazandırdığını ve bunun da hatırlamayı kolaylaştırdığını ortaya koymuştur.

Bu bilgi ışığında, öğrencilere önerimiz, öğrenme ve hatırlamada zorlandığınız konuları, kütüphanede, çalışma odanızın dışında başka bir uygun odada veya başka bir ortamda çalışmanızdır.

Öğrencilere diğer bir önerimiz de, ortam alışkanlığına dikkat etmeleridir. Eğer bir öğrenci sadece kendi çalışma odasında öğrenebiliyor ve burada hatırlayabiliyor ise, ortada bir sorun var demektir. Böyle bir durumda öğrencilerin ortama bağlı olmaktan kurtulmak için değişik ortamlarda çalışma ve sınav olmayı denemeleri gerekmektedir.

Öğrenmede ortam etkisi ile ilgili olarak yapılan bilimsel çalışmalardan birkaç örnek verelim:

Bir araştırmada bir grup öğrenci dalış kıyafetleri ile suyun altına indiriliyor ve orada onlara kırk kelimelik bir metni öğrenmeleri söyleniyor. Sonra bu öğrenciler suyun yüzüne çıkarılıp kumsalda o kırk kelimeyi tekrar etmeleri isteniyor. Bunu takiben hemen, tekrar suyun altına indiriliyorlar. Bu defa orada hatırlamaları isteniyor. Sonuç: Öğrenciler bilgiyi öğrendikleri ortam olan suyun altında daha iyi hatırlıyorlar.

Başka bir araştırmada, bir grup öğrenciye salona kahve kokusu verilerek bir konu anlatılıyor. Sonra öğrencilerden iki ayrı grup oluşturup değişik iki sınıfta, az önceki konudan sınav yapılıyor. Ancak A salonundaki öğrencilerin sınav olduğu salona yine kahve kokusu verilirken, B salonuna kahve kokusu verilmiyor. Sonuç: Yine A salonundaki öğrencilerin başarılı oldukları gözlemleniyor.

Bu alanda yapılan çalışmalara daha çok sayıda örnek verebiliriz. Ortadaki gerçek; öğrenirken yani ders çalışırken, sınav esnasında yasak olan şeyleri yapmamak ve kullanmamaktır. Sınav esnasında kahve içemezsiniz, o halde ders çalışma esnasında da içmemelisiniz. Sınavda yatağa uzanarak soru çözemezsiniz. O halde bunu evde de yapmamalısınız.

Sağlıcakla kalınız.

Süleyman BELEDİOĞLU

www.bonushoca.com

www.facebook.com/suleymanbeledioglu

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir