AYAKBAĞI BİR SORUN: “İŞLEM HATASI”

İşlem hatası bir bilgi ve eğitim eksikliğinden kaynaklanan hata değildir.

İşlem hatası ya dikkat dağınıklığı ya da dikkat dağınıklığına yol açan nedenlerden kaynaklanır.

Öğrencinin kişisel özelliğinden yani dikkat dağınıklığından kaynaklanan işlem hatası aslında en yaygın olanıdır. Bu öğrencilere “dikkat dağınıklığı” esas alınmak üzere dikkat dağınıklığını telafi edici bir eğitim ve çalışma programı uygulanmalıdır.

İşlem hatasına yol açan ikinci etken ise; öğrencinin yaşadığı özgüven eksikliği nedeniyle ortaya çıkan kararsızlık ve gizli heyecandır. Bu öğrencilerin işlem hatası yapmasında, soruyu çözerken yaşadıkları “gittiğim yol doğru mu acaba” kararsızlığı da etkili olur. Bu da öğrencinin soruya yoğunlaşamamasına yol açar ve çarpmaların, bölmelerin, çıkarmaların, toplamaların yanlış yapılması sonucunu doğurur.

Aslında özgüven eksikliğinin yarattığı işlem hatası yetersiz çalışan ve bu nedenle de başarısız olacağını düşünen öğrencilerde görülür. Bu öğrencilere özgüven arttırıcı, aile, öğretmen ve rehberlik servisi terapileri yapılmalıdır.

İşlem hatasının çok yaygın olan diğer bir nedeni de “Aşırı heyecan ve stresin” yarattığı baskıdır. Eğer öğrenci doğal sınav stresinin sınırlarını aşan bir stres içinde ise sadece işlem hatası değil, kitapçığı yanlış kodlama, yanıtları işaretlerken kaydırma yapma, okuma hatası yapma gibi birçok yanlış yapar. Bu tür hatalar daha çok sınavın ilk on dakikası ile son on dakikasında yaşanan aşırı stresin tetiklediği panik kökenli hatalardır.

İşlem hatasının diğer bir nedeni de öğrencinin soru çözümlerini aşırı şekilde hızlı yapmasıdır. Öğrenciler sınav başlar başlamaz çok hızlı bir şekilde kitapçıkları açmaya başlar. O anda salonda bir kağıt gürültüsü ortaya çıkar. Öğrenci bir yandan sayfaları çevirirken, bir yandan da “hangi testten başlasam acaba” diye düşünmeye başlar…

Oysa öğretmenleri ona hangi testten başlaması gerektiğini söylemiş, en iyi bildiği testten başlaması gerektiğini bilmesine rağmen, hemen orada o anda anlayış ve kural değiştirmeye kalkışmıştır. Eğer öğrenci bunu yaparsa bütün dikkatini dağıtacaktır.

Bu ilk dakikalarda arkadaşlarının hangi hız ile soruyu çözmekte olduğunu kontrol edip, hızlı hızlı bir şeyler karalayanlara baktığında öğrencinin morali bozulur.

Oysa o hızlı hareket eden kişinin sorular üzerinde yuvarlanıp giden biri olduğunu unutmuş olabilir. O nedenle hızını kendisinin ayarlaması gerektiğini hatırlamalıdır. “Aşırı hız kökenli işlem hataları” sınavın başında ve en sonunda oldukça çok yapılır.

İŞLEM VE OKUMA HATASINA KARŞI ÇÖZÜM ÖNERİMİZ

İşlem hatası ve okuma hatası “tembihle kurtulur” anlayışı ile çözümlenemez. Yani siz öğrenciye ne kadar “aman okuma ve işlem hatasına karşı dikkatli ol” deseniz de bu çözüm getirmez.

İşlem ve okuma hatası yapmamayı zihinsel bir davranış haline getirmemiz gerekir. Yani öğrencide “işlem hatası ve okuma hatası yapmama şartlı refleksi” oluşturmak gerekir.

Bunu nasıl oluşturacağız?

Haftanın belli saatlerinde; bu bir saat olabilir, iki saat olabilir, daha çok olabilir. Öğrencinin sadece işlem hatası ve okuma hatası yapmama amaçlı test çözmesi gerekir. Bu amaçla çözülen testlerde, hızlı çözüm ve soruların sonucunun doğruluğu ikinci hatta üçüncü plana atılmalıdır.

Her okuduğunuz soruyu acaba doğru mu okudum… Her yaptığınız işlemi acaba doğru mu topladım… Doğru mu çarptım diye kontrol ederek ilerlemeniz gerekir. Bir süre sonra göreceksiniz ki, bu tavır sizde soruları okurken bir davranış olarak yerleşmiş olacaktır.

Sağlıklı bir şekilde yaşamanın en büyük başarı olduğunu unutmamanız dileğiyle. 

Hoşçakalınız.

SÜLEYMAN BELEDİOĞLU

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir